हळूहळू दोघींची मैत्री झाली.
माधुरी सरकारी कार्यालयात क्लर्क म्हणून काम करत होती. तिला सरकारी नोकरीच्या परीक्षांची माहिती होती.
एक दिवस ती वैदेहीला म्हणाली,
“तुम्ही कधी सरकारी नोकरीचा फॉर्म भरलाय का?”
वैदेही हसली.
“मी? आता माझं काय वय राहिलंय?”
“तुमचं वय गेलं नाही. फक्त आत्मविश्वास गेला आहे.”
वैदेही तिच्याकडे पाहत राहिली.
माधुरीने मोबाईल तिच्या हातात दिला.
“बघा. तलाठी भरतीचा फॉर्म निघालाय.”
वैदेहीच्या डोळ्यांत चमक आली.
“पण मला जमेल का?”
“तुम्ही बारावीपर्यंत शिकला आहात. बाकीचं आपण शिकू.”
त्या दिवसापासून रात्रीच्या घरकामानंतर वैदेही अभ्यास करू लागली.
सगळे झोपल्यावर ती स्वयंपाकघरातल्या छोट्याशा टेबलावर बसायची.
मराठी व्याकरण.
गणित.
सामान्य ज्ञान.
महाराष्ट्राचा इतिहास.
तिच्या हाताला कधी भाजीचा वास असायचा, कधी पीठ लागलेलं असायचं, पण पुस्तकांवर तिची बोटं थांबत नव्हती.
माधुरी दर दोन दिवसांनी तिची टेस्ट घ्यायची.
“चुकलं तरी चालेल,” ती म्हणायची, “पण प्रयत्न सोडायचा नाही.”
वैदेहीने परीक्षा दिली.
निकालाची वाट पाहताना मात्र तिचं मन पुन्हा घाबरू लागलं.
घरात कुणालाही तिने फॉर्म भरल्याचं सांगितलं नव्हतं.
कारण तिला माहिती होतं—
जर ती अपयशी झाली तर पुन्हा एकदा सगळे हसतील.
आणि जर ती यशस्वी झाली...
तर कदाचित पहिल्यांदाच तिला स्वतःची ओळख मिळेल.
दोन महिने गेले.
एक दुपारी पोस्टमन घराच्या दारात आला.
“वैदेही निलेश देशमुख?”
वैदेही धावत बाहेर आली.
पोस्टमनने तिच्या हातात एक सरकारी लिफाफा दिला.
तिचे हात थरथरत होते.
लिफाफ्यावर लिहिलं होतं—
“महाराष्ट्र शासन — महसूल विभाग.”
तिने लिफाफा उघडला.
आणि काही क्षण तिचा श्वासच थांबला.
तिच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले.
ती निवडली गेली होती.
वैदेही देशमुख — तलाठी पदासाठी निवड.
तिच्या हातात कागद होता.
पण त्या कागदावर फक्त नोकरी नव्हती.
त्यावर तिच्या स्वतःच्या अस्तित्वाची पहिली सही होती.
तेवढ्यात मागून विमलताईंचा आवाज आला.
“काय आलंय?”
वैदेहीने उत्तर देण्याआधीच मृणाल पुढे आली.
“दाखव ना!”
कागद त्यांच्या हातात गेला.
घरात काही क्षण शांतता पसरली.
मग विमलताईंचा आवाज अचानक बदलला.
“अगं वैदेही... तू तलाठी झालीस?”
निलेशही मोबाईल बाजूला ठेवून तिच्याकडे पाहू लागला.
पहिल्यांदाच.
अभिमानाने.
पण वैदेहीच्या मनात मात्र एक प्रश्न उमटला—
“हा अभिमान माझ्यासाठी आहे... की माझ्या नोकरीसाठी?”
माधुरी सरकारी कार्यालयात क्लर्क म्हणून काम करत होती. तिला सरकारी नोकरीच्या परीक्षांची माहिती होती.
एक दिवस ती वैदेहीला म्हणाली,
“तुम्ही कधी सरकारी नोकरीचा फॉर्म भरलाय का?”
वैदेही हसली.
“मी? आता माझं काय वय राहिलंय?”
“तुमचं वय गेलं नाही. फक्त आत्मविश्वास गेला आहे.”
वैदेही तिच्याकडे पाहत राहिली.
माधुरीने मोबाईल तिच्या हातात दिला.
“बघा. तलाठी भरतीचा फॉर्म निघालाय.”
वैदेहीच्या डोळ्यांत चमक आली.
“पण मला जमेल का?”
“तुम्ही बारावीपर्यंत शिकला आहात. बाकीचं आपण शिकू.”
त्या दिवसापासून रात्रीच्या घरकामानंतर वैदेही अभ्यास करू लागली.
सगळे झोपल्यावर ती स्वयंपाकघरातल्या छोट्याशा टेबलावर बसायची.
मराठी व्याकरण.
गणित.
सामान्य ज्ञान.
महाराष्ट्राचा इतिहास.
तिच्या हाताला कधी भाजीचा वास असायचा, कधी पीठ लागलेलं असायचं, पण पुस्तकांवर तिची बोटं थांबत नव्हती.
माधुरी दर दोन दिवसांनी तिची टेस्ट घ्यायची.
“चुकलं तरी चालेल,” ती म्हणायची, “पण प्रयत्न सोडायचा नाही.”
वैदेहीने परीक्षा दिली.
निकालाची वाट पाहताना मात्र तिचं मन पुन्हा घाबरू लागलं.
घरात कुणालाही तिने फॉर्म भरल्याचं सांगितलं नव्हतं.
कारण तिला माहिती होतं—
जर ती अपयशी झाली तर पुन्हा एकदा सगळे हसतील.
आणि जर ती यशस्वी झाली...
तर कदाचित पहिल्यांदाच तिला स्वतःची ओळख मिळेल.
दोन महिने गेले.
एक दुपारी पोस्टमन घराच्या दारात आला.
“वैदेही निलेश देशमुख?”
वैदेही धावत बाहेर आली.
पोस्टमनने तिच्या हातात एक सरकारी लिफाफा दिला.
तिचे हात थरथरत होते.
लिफाफ्यावर लिहिलं होतं—
“महाराष्ट्र शासन — महसूल विभाग.”
तिने लिफाफा उघडला.
आणि काही क्षण तिचा श्वासच थांबला.
तिच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले.
ती निवडली गेली होती.
वैदेही देशमुख — तलाठी पदासाठी निवड.
तिच्या हातात कागद होता.
पण त्या कागदावर फक्त नोकरी नव्हती.
त्यावर तिच्या स्वतःच्या अस्तित्वाची पहिली सही होती.
तेवढ्यात मागून विमलताईंचा आवाज आला.
“काय आलंय?”
वैदेहीने उत्तर देण्याआधीच मृणाल पुढे आली.
“दाखव ना!”
कागद त्यांच्या हातात गेला.
घरात काही क्षण शांतता पसरली.
मग विमलताईंचा आवाज अचानक बदलला.
“अगं वैदेही... तू तलाठी झालीस?”
निलेशही मोबाईल बाजूला ठेवून तिच्याकडे पाहू लागला.
पहिल्यांदाच.
अभिमानाने.
पण वैदेहीच्या मनात मात्र एक प्रश्न उमटला—
“हा अभिमान माझ्यासाठी आहे... की माझ्या नोकरीसाठी?”
वैदेहीच्या हातात तो सरकारी लिफाफा होता आणि तिच्या डोळ्यांत अजूनही आनंदाश्रू होते.
“तू खरंच तलाठी झालीस?” निलेशने पुन्हा विचारलं.
वैदेहीने मान हलवली.
“हो.”
विमलताईंनी क्षणाचाही विलंब न करता तिच्या हातातून नियुक्तीपत्र घेतलं.
“अगं बाई! आपली सून सरकारी अधिकारी झाली!”
‘आपली सून’ हे दोन शब्द वैदेहीच्या कानावर पडले आणि तिच्या मनात काहीतरी विचित्र हललं.
गेल्या वर्षभरात तिने कितीतरी वेळा या घरात स्वतःला “आपली” समजून घेतलं होतं.
पण तेव्हा?
तेव्हा ती फक्त गावाकडची मुलगी होती.
कामासाठी उपयोगी.
आता मात्र तिच्या नावापुढे “तलाठी” लागलं होतं.
आणि अचानक तिची किंमतही वाढली होती.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी वैदेही उठली तेव्हा घरातलं वातावरणच वेगळं होतं.
“वैदेही, आज चहा तू करू नकोस. मी करते.”
विमलताईंचा आवाज ऐकून वैदेही दारातच थांबली.
“आई, मी करते.”
“नको गं. आता तुला अभ्यास, ऑफिसची तयारी सगळं करायचं आहे.”
कालपर्यंत ज्या हातांनी तिला पहाटेपासून रात्रीपर्यंत कामाला लावलं होतं, तेच हात आता तिला आराम देत होते.
मृणालनेही तिच्यासाठी नाश्ता वाढला.
“वहिनी, तुम्ही बसा. मी घेऊन येते.”
वैदेही शांतपणे तिच्याकडे पाहत राहिली.
काही दिवसांपूर्वी याच मृणालने तिला स्वतःच्या खोलीतली कपड्यांची टोपली उचलायला सांगितली होती.
आज मात्र ती म्हणत होती—
“वहिनी, आता तुम्ही आमच्या घराचा अभिमान आहात.”
वैदेही फक्त हसली.
निलेश तर पूर्णपणे बदलला होता.
त्या संध्याकाळी तो ऑफिसमधून घरी आला आणि हातात मिठाईचा डबा होता.
“तुझ्यासाठी.”
वैदेहीने डबा घेतला.
“कशासाठी?”
“अगं, तुझ्या यशासाठी!”
मग तो थोडा थांबला.
“आपल्या सगळ्यांचं आयुष्य आता बदलणार आहे.”
वैदेहीने त्याच्याकडे पाहिलं.
“आपलं?”
“हो. म्हणजे... तुझी सरकारी नोकरी आहे. लोकांमध्ये ओळख होईल. घराचा मान वाढेल. पुढे कर्ज वगैरे घ्यायचं असेल तर तुझी नोकरी उपयोगी पडेल.”
शेवटचे शब्द ऐकताच वैदेहीच्या चेहऱ्यावरचं हसू विरलं.
“तू खरंच तलाठी झालीस?” निलेशने पुन्हा विचारलं.
वैदेहीने मान हलवली.
“हो.”
विमलताईंनी क्षणाचाही विलंब न करता तिच्या हातातून नियुक्तीपत्र घेतलं.
“अगं बाई! आपली सून सरकारी अधिकारी झाली!”
‘आपली सून’ हे दोन शब्द वैदेहीच्या कानावर पडले आणि तिच्या मनात काहीतरी विचित्र हललं.
गेल्या वर्षभरात तिने कितीतरी वेळा या घरात स्वतःला “आपली” समजून घेतलं होतं.
पण तेव्हा?
तेव्हा ती फक्त गावाकडची मुलगी होती.
कामासाठी उपयोगी.
आता मात्र तिच्या नावापुढे “तलाठी” लागलं होतं.
आणि अचानक तिची किंमतही वाढली होती.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी वैदेही उठली तेव्हा घरातलं वातावरणच वेगळं होतं.
“वैदेही, आज चहा तू करू नकोस. मी करते.”
विमलताईंचा आवाज ऐकून वैदेही दारातच थांबली.
“आई, मी करते.”
“नको गं. आता तुला अभ्यास, ऑफिसची तयारी सगळं करायचं आहे.”
कालपर्यंत ज्या हातांनी तिला पहाटेपासून रात्रीपर्यंत कामाला लावलं होतं, तेच हात आता तिला आराम देत होते.
मृणालनेही तिच्यासाठी नाश्ता वाढला.
“वहिनी, तुम्ही बसा. मी घेऊन येते.”
वैदेही शांतपणे तिच्याकडे पाहत राहिली.
काही दिवसांपूर्वी याच मृणालने तिला स्वतःच्या खोलीतली कपड्यांची टोपली उचलायला सांगितली होती.
आज मात्र ती म्हणत होती—
“वहिनी, आता तुम्ही आमच्या घराचा अभिमान आहात.”
वैदेही फक्त हसली.
निलेश तर पूर्णपणे बदलला होता.
त्या संध्याकाळी तो ऑफिसमधून घरी आला आणि हातात मिठाईचा डबा होता.
“तुझ्यासाठी.”
वैदेहीने डबा घेतला.
“कशासाठी?”
“अगं, तुझ्या यशासाठी!”
मग तो थोडा थांबला.
“आपल्या सगळ्यांचं आयुष्य आता बदलणार आहे.”
वैदेहीने त्याच्याकडे पाहिलं.
“आपलं?”
“हो. म्हणजे... तुझी सरकारी नोकरी आहे. लोकांमध्ये ओळख होईल. घराचा मान वाढेल. पुढे कर्ज वगैरे घ्यायचं असेल तर तुझी नोकरी उपयोगी पडेल.”
शेवटचे शब्द ऐकताच वैदेहीच्या चेहऱ्यावरचं हसू विरलं.
📱
ईरा App
आता वाचा ईराच्या कथा सोप्या पद्धतीने