“आई… तू मंगळसूत्र का काढून ठेवलंस?”
राघवीच्या प्रश्नाने उर्वाचे हात क्षणभर थबकले.
तिच्या हातात काळ्या मण्यांची ती जुनी पोत होती. मधोमध दोन वाट्यांसारखं सोनं आणि त्याला जोडलेली एक बारीक सोन्याची साखळी.
पंचवीस वर्षं ते मंगळसूत्र उर्वाच्या गळ्यात होतं.
सकाळी उठल्यावर सगळ्यात आधी ती ते गळ्यात घालायची आणि रात्री झोपण्याआधी अलगद काढून देवाजवळ ठेवायची.
पण आज…
आज तिचा गळा रिकामा होता.
उर्वाने आरशात स्वतःकडे पाहिलं.
कपाळावर कुंकू होतं.
हातात हिरव्या बांगड्या होत्या.
पण गळ्यात मंगळसूत्र नव्हतं.
“कधी कधी एखादी गोष्ट गळ्यात असते म्हणून नातं जिवंत राहत नाही गं,” उर्वा शांतपणे म्हणाली.
राघवीला तिचं उत्तर समजलं नाही.
“पण आई, अचानक असं का?”
उर्वाने हातातलं मंगळसूत्र एका छोट्या डबीत ठेवलं.
“अचानक नाही.”
“मग?”
“पंचवीस वर्षं लागली मला हा निर्णय घ्यायला.”
राघवी काही क्षण आईकडे बघत राहिली.
तिला माहित होतं की आई-बाबांचं नातं गेल्या काही वर्षांपासून ठीक नव्हतं.
राजेश आणि उर्वा एकाच घरात राहत होते.
पण दोघांमध्ये संवाद जवळजवळ संपला होता.
राजेश सकाळी उठायचे, पेपर वाचायचे, नाश्ता करायचे आणि ऑफिसला जायचे.
रात्री घरी आल्यावर जेवणाच्या टेबलावर शांतता असायची.
उर्वा त्यांच्यासाठी भाजी वाढायची.
राजेश ताटात घ्यायचे.
“आणखी पोळी?”
“नको.”
“भाजी?”
“झाली.”
इतकंच.
राघवीला कधी कधी वाटायचं—
आई-बाबांचं लग्न म्हणजे कदाचित असंच असतं.
दोन माणसं एकत्र राहतात…
पण त्यांच्या मनात दोन वेगवेगळी घरं असतात.
त्या रात्री राजेश घरी आले तेव्हा उर्वा हॉलमध्येच बसली होती.
तिच्या समोर एक फाइल होती.
राजेशने बूट काढले.
“जेवण झालं?”
“नाही.”
“तू खाल्लंस?”
“नाही.”
राजेशने तिच्याकडे पाहिलं.
“काय झालं?”
उर्वाने फाइल त्यांच्या समोर ठेवली.
“हे वाचा.”
राजेशने फाइल उघडली.
पहिल्या पानावर वकिलाची नोटीस होती.
त्यांच्या चेहऱ्यावर कोणताही धक्का दिसला नाही.
फक्त एक दीर्घ श्वास.
“ठीक आहे.”
राघवी दाराजवळ उभी होती.
तिच्या हातातून मोबाईल खाली पडला.
“काय…?”
दोघांनी तिच्याकडे पाहिलं.
“आई, हे काय आहे?”
उर्वा शांत होती.
राजेशने मात्र नजर खाली केली.
“आम्ही घटस्फोट घेणार आहोत.”
राघवीच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
“पण का?”
उर्वाने काही उत्तर दिलं नाही.
“आई, पंचवीस वर्षांनी?”
तिच्या आवाजात राग, दुःख आणि अविश्वास सगळं होतं.
“इतकी वर्षं तुम्ही एकत्र राहिलात… मग आता?”
उर्वा उठली.
“काही नाती वर्षांनी मोठी होत नाहीत राघवी. कधी कधी वर्षं फक्त माणसांना एकमेकांपासून दूर नेतात.”
“पण बाबा?”
राजेशने तिच्याकडे पाहिलं.
“तुझ्या आईला जे योग्य वाटतंय ते करू दे.”
“तुम्ही थांबवणार नाही?”
“नाही.”
“का?”
राजेश हसले.
पण ते हसू खूप दुःखी होतं.
“कारण तिच्या आयुष्यात मी आधीच खूप काही हिरावून घेतलं आहे.”
राघवीला त्या वाक्याचा अर्थ समजला नाही.
---
पंचवीस वर्षांपूर्वी…
उर्वा एका छोट्याशा गावात वाढलेली मुलगी होती.
तिला अभ्यासाची खूप आवड होती.
तिच्या वहीच्या शेवटच्या पानावर ती नेहमी लिहायची—
“मला एक दिवस स्वतःच्या पायावर उभं राहायचं आहे.”
तिला शिक्षिका व्हायचं होतं.
पण घरची परिस्थिती तशी नव्हती.
तीन मुली.
वडिलांचा छोटासा व्यवसाय.
म्हणून बारावीनंतर तिचं लग्न ठरलं.
राजेश शहरात नोकरी करणारा मुलगा होता.
पहिल्याच भेटीत त्याने उर्वाला विचारलं होतं,
“तुला पुढे शिकायचं आहे?”
उर्वाने आश्चर्याने त्याच्याकडे पाहिलं.
“हो.”
“मग लग्नानंतर शिक.”
त्या एका वाक्याने उर्वाला वाटलं होतं—
कदाचित माझं नशीब चांगलं आहे.
लग्न झालं.
लग्नाच्या दिवशी राजेशने तिच्या गळ्यात मंगळसूत्र घातलं.
काळे मणी तिच्या गळ्यावर टेकले.
सगळ्यांनी टाळ्या वाजवल्या.
उर्वाच्या डोळ्यांत अश्रू होते.
राजेशने तिच्या कानात हळूच विचारलं,
“घाबरलीस?”
ती हसली.
“थोडी.”
“मी आहे ना.”
त्या चार शब्दांवर तिने पूर्ण आयुष्याचा विश्वास ठेवला.
---
लग्नानंतर काही महिने खरंच खूप सुंदर गेले.
राजेश तिच्यासाठी चहा करायचे.
ती अभ्यास करत बसली की तिच्यासाठी टेबलावर दिवा लावायचे.
एकदा उर्वाने धीर करून म्हटलं,
“मला कॉलेजला जायचं आहे.”
राजेशने लगेच मान हलवली.
“जा.”
पण सासूबाईंनी ऐकलं.
“सून कॉलेजला जाणार?”
घरात वाद झाला.
उर्वा शांत राहिली.
तिला वाटलं राजेश तिच्या बाजूने उभे राहतील.
पण त्या दिवशी ते काही बोलले नाहीत.
रात्री उर्वाने विचारलं,
“तुम्ही गप्प का राहिलात?”
राजेश काही क्षण शांत राहिले.
“थोडा वेळ थांब.”
“कशासाठी?”
“सगळं ठीक होऊ दे.”
“कधी?”
त्याच्याकडे उत्तर नव्हतं.
आणि त्या दिवसापासून उर्वाच्या मनात पहिल्यांदा एक छोटासा गैरसमज जन्माला आला.
राजेशला तिची स्वप्नं नको आहेत.
हळूहळू तो गैरसमज मोठा होत गेला.
मग राघवीचा जन्म झाला.
उर्वाचं संपूर्ण आयुष्य मुलीभोवती फिरू लागलं.
पण मनाच्या एका कोपऱ्यात तिचं जुनं स्वप्न अजूनही जिवंत होतं.
एकदा तिने कपाट आवरताना तिची जुनी बारावीची प्रमाणपत्रं हातात घेतली.
राजेश दारात उभे होते.
“अजूनही आठवतं?”
उर्वा म्हणाली,
“काही गोष्टी विसरता येत नाहीत.”
राजेश काही बोलले नाहीत.
ते फक्त तिच्याकडे पाहत राहिले.
आणि दुसऱ्या दिवशी ते कुठेतरी गेले.
संध्याकाळी परत आले तेव्हा त्यांच्या हातात एक पिशवी होती.
उर्वाने विचारलं,
“काय आहे?”
“काही नाही.”
“मला दाखवा.”
“नंतर.”
उर्वाने तेव्हा फार विचार केला नाही.
पण त्या रात्री राजेश बराच वेळ जागे होते.
आणि त्यांच्या हातात एक कागद होता.
त्यावर लिहिलं होतं—
“उर्वाचं शिक्षण पुन्हा सुरू करण्यासाठी प्रवेश अर्ज.”
---
वर्तमानात…
राघवीला बाबांच्या कपाटात काहीतरी शोधताना एक जुना लोखंडी डबा सापडला.
त्यावर राजेशच्या अक्षरात लिहिलं होतं—
“उर्वासाठी.”
तिने डबा उघडला.
आत काही जुनी पत्रं, पावत्या, फोटो आणि एक छोटंसं मंगळसूत्र होतं.
राघवी थबकली.
“हे तर आईचं मंगळसूत्र नाही…”
त्याखाली एक कागद होता.
त्यावर फक्त एक वाक्य लिहिलं होतं—
“हे तिला कधीच देता आलं नाही.”
राघवीने पहिलं पत्र उघडलं.
ते राजेशने उर्वाला लिहिलं होतं.
«“उर्वा, तुला वाटतं मी तुझ्या स्वप्नांच्या आड आलो. कदाचित माझ्या शांततेमुळे तुला तसंच वाटणं साहजिक आहे. पण सत्य कधीतरी तुला कळेल…”»
राघवी पुढे वाचणार इतक्यात मागून आवाज आला.
“ते वाचू नकोस.”
ती दचकून वळली.
राजेश दारात उभे होते.
त्यांच्या डोळ्यांत पाणी होतं.
“बाबा…”
“तो डबा बंद कर.”
“पण यात काय आहे?”
राजेश काही बोलले नाहीत.
राघवीने तो छोटा मंगळसूत्राचा तुकडा हातात घेतला.
“हे कोणाचं आहे?”
राजेशने त्याच्याकडे पाहिलं.
बराच वेळ शांत राहिल्यावर ते म्हणाले—
“तुझ्या आईचं.”
“मग तिला का नाही दिलं?”
राजेशच्या डोळ्यांतून एक अश्रू खाली आला.
“कारण ते मंगळसूत्र तिच्या गळ्यात घालण्यासाठी नव्हतं…”
राघवी स्तब्ध झाली.
राजेशने हळू आवाजात पुढचं वाक्य उच्चारलं—
“ते तिच्या आयुष्याला पुन्हा सुरुवात देण्यासाठी होतं.”
आणि राघवीला जाणवलं—
तिला वाटत होतं की तिच्या आई-वडिलांची प्रेमकहाणी संपली आहे.
पण खरं तर…
त्या मंगळसूत्रात त्यांच्या प्रेमाची सुरुवात अजूनही जिवंत होती.
📱
ईरा App
आता वाचा ईराच्या कथा सोप्या पद्धतीने