“ते तिच्या आयुष्याला पुन्हा सुरुवात देण्यासाठी होतं.”
राजेशच्या त्या वाक्यानंतर राघवी काही क्षण काहीच बोलू शकली नाही.
तिच्या हातात ते छोटंसं मंगळसूत्र होतं.
“म्हणजे?”
राजेश खिडकीबाहेर पाहत राहिले.
“तुझ्या आईला वाटतं, मी तिचं आयुष्य थांबवलं. तिची स्वप्नं हिरावून घेतली. आणि कदाचित तिच्या जागी असतो तर मलाही तसंच वाटलं असतं.”
“पण खरं काय आहे?”
राजेशने दीर्घ श्वास घेतला.
“लग्नाच्या आठ महिन्यांनी तुझ्या आईला हृदयाचा गंभीर त्रास असल्याचं समजलं. डॉक्टरांनी मोठी शस्त्रक्रिया सांगितली. तिच्या वडिलांकडे पैसे नव्हते.”
राघवी शांतपणे ऐकत होती.
“मी माझं घर विकलं.”
“काय?”
“हो. माझ्या आई-वडिलांनी मला माफ केलं नाही. पण तुझ्या आईचा जीव वाचला.”
राघवीच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
“मग तिचं शिक्षण?”
राजेश हसले.
“तिचं शिक्षण थांबवायचं मला कधीच नव्हतं. पण त्या काळात परिस्थिती कठीण होती. मी तिला कॉलेजला पाठवू शकलो नाही. म्हणून घरात शिक्षक बोलावला. तिचे पेपर भरले. ती घरीच शिकत राहिली.”
“पण आईला काहीच माहीत नाही?”
“मी सांगणार होतो.”
“मग?”
राजेशच्या चेहऱ्यावर दुःख उमटलं.
“एका दिवशी तिने मला म्हटलं—‘तुमच्यामुळे माझं आयुष्य संपलं.’”
ते काही क्षण थांबले.
“त्या दिवशी मी ठरवलं… तिला सत्य सांगून तिच्या मनात माझ्याबद्दल दया निर्माण करण्यापेक्षा, तिचा राग मला सहन करणं चांगलं.”
राघवीच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले.
“बाबा, हे प्रेम होतं?”
राजेश हसले.
“मला माहीत नाही प्रेमाची व्याख्या काय असते. पण तिचं सुख माझ्यापेक्षा मोठं वाटत होतं. एवढंच माहीत.”
---
त्याच रात्री राघवीने आईला सगळं सांगितलं.
उर्वा बराच वेळ शांत बसली.
तिच्या डोळ्यांसमोर पंचवीस वर्षं उभी होती.
राजेशने तिच्या हातात पहिल्यांदा ठेवलेला चहा.
तिच्या परीक्षेच्या आदल्या रात्री आणलेली पुस्तकं.
तिच्या तब्येतीसाठी रात्री दोन वाजता धावलेलं हॉस्पिटल.
राघवीच्या जन्माच्या वेळी तिचा हात घट्ट धरून बसलेला तो माणूस.
आणि मग…
तिच्या स्वप्नांबद्दलची त्याची शांतता.
तिला अचानक जाणवलं—
कधी कधी आपण माणसाच्या कृतींकडे पाहतो, पण त्यामागची कारणं पाहत नाही.
उर्वा उठली.
तिने देवघर उघडलं.
मंगळसूत्राचा डबा तिथेच होता.
तिने तो हातात घेतला.
आणि राजेशच्या खोलीत गेली.
राजेश खिडकीजवळ बसले होते.
उर्वा त्यांच्या समोर जाऊन उभी राहिली.
“तुम्ही मला इतकी वर्षं का नाही सांगितलं?”
राजेशने तिच्याकडे पाहिलं.
“काय उपयोग होता?”
“होता.”
“काय?”
उर्वाच्या डोळ्यांत पाणी होतं.
“मला तुमचा राग करायचा होता… पण खोट्या कारणासाठी नाही.”
राजेश काहीच बोलले नाहीत.
“मला वाटत होतं तुम्ही माझी स्वप्नं मारलीत.”
“माहिती आहे.”
“मला वाटत होतं तुम्हाला माझं शिक्षण नको होतं.”
“माहिती आहे.”
“मला वाटत होतं…”
तिचा आवाज थरथरला.
“तुम्हाला माझ्यावर प्रेमच नव्हतं.”
राजेशने नजर खाली केली.
“हे मात्र कधीच खरं नव्हतं.”
उर्वा त्यांच्या जवळ बसली.
“मग आज एक प्रश्न विचारू?”
“विचार.”
“जर मी आजही तुम्हाला सोडून गेले तर?”
राजेश काही क्षण शांत राहिले.
मग हळू आवाजात म्हणाले,
“तरीही तुझ्यासाठी मी वाईटच इच्छा करणार नाही.”
उर्वाच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले.
“आणि जर मी राहिले तर?”
राजेशने तिच्याकडे पाहिलं.
“मग यावेळी मी तुला थांबवणार नाही.”
“कुठे?”
“जिथे तुला जायचं आहे तिथे.”
उर्वा हसली.
“मला पुन्हा शिकायचं आहे.”
राजेशच्या चेहऱ्यावर पहिल्यांदा खऱ्या आनंदाचं हसू उमटलं.
“मला माहित होतं.”
“तुम्हाला कसं?”
“कारण तुझ्या जुन्या वहीत शेवटच्या पानावर अजूनही तेच लिहिलंय.”
उर्वा हसत रडू लागली.
“मला स्वतःच्या पायावर उभं राहायचं आहे.”
---
काही महिन्यांनी…
उर्वाने पुन्हा शिक्षण सुरू केलं.
वयाच्या पंचेचाळीसाव्या वर्षी.
तिच्या हातात पुन्हा पुस्तकं होती.
पहिल्या दिवशी कॉलेजमध्ये जाताना तिने आरशात स्वतःकडे पाहिलं.
कपाळावर कुंकू होतं.
हातात बांगड्या होत्या.
पण गळ्यात…
मंगळसूत्र नव्हतं.
राजेशने विचारलं,
“घालणार नाहीस?”
उर्वा हसली.
“आज नाही.”
“का?”
ती म्हणाली,
“कारण आज मी स्वतःला सिद्ध करायला निघालेय. मला माझी ओळख फक्त कोणाची पत्नी म्हणून नको.”
राजेशने मान हलवली.
“बरोबर आहे.”
त्या दिवशी उर्वा कॉलेजला गेली.
आणि राजेश घराच्या दारात बराच वेळ उभे राहून तिला जाताना पाहत राहिले.
राघवी त्यांच्या बाजूला आली.
“बाबा…”
“हं?”
“तुम्ही मंगळसूत्र का जपून ठेवलं होतं?”
राजेश हसले.
“कारण त्यात फक्त काळे मणी नव्हते.”
“मग?”
“माझ्या आयुष्यातली सर्वात मोठी चूक… आणि सर्वात मोठं प्रेम दोन्ही होतं.”
---
दोन वर्षांनी उर्वाने शिक्षण पूर्ण केलं.
ती एका शाळेत शिक्षिका झाली.
पहिल्या दिवशी शाळेच्या प्रार्थनेनंतर ती मुलांसमोर उभी राहिली.
तिच्या डोळ्यांत पाणी होतं.
कारण तिचं पंचवीस वर्षांचं स्वप्न अखेर पूर्ण झालं होतं.
संध्याकाळी घरी परतल्यावर तिने राजेशला एक छोटं पाकीट दिलं.
“काय आहे?”
“उघडा.”
राजेशने पाकीट उघडलं.
आत तेच जुनं मंगळसूत्र होतं.
पण त्यासोबत एक छोटासा कागद होता.
त्यावर उर्वाने लिहिलं होतं—
“मंगळसूत्राने मला तुमची पत्नी बनवलं नाही. तुमच्या प्रेमाने मला तुमची सोबती बनवलं.”
राजेशच्या डोळ्यांत अश्रू आले.
उर्वाने मंगळसूत्र उचललं आणि स्वतःच्या गळ्यात घातलं.
राघवी दारात उभी होती.
तिने आईला विचारलं,
“आई, आता हे का घातलंस?”
उर्वा हसली.
“कारण आता मला त्याची गरज नाही.”
राघवीला काही समजलं नाही.
उर्वाने तिच्या डोक्यावर हात ठेवला.
“आधी मी हे मंगळसूत्र घालायचे कारण मला समाज सांगायचा—‘तू कोणाची तरी बायको आहेस.’”
ती राजेशकडे पाहत म्हणाली,
“आज मी हे घालते कारण मला माझ्या मनाने सांगितलंय—‘हा माणूस तुझ्यासोबत चालला आहे.’”
राजेश तिच्याकडे पाहत राहिले.
राघवीच्या डोळ्यांत अश्रू आले.
तिला त्या दिवशी पहिल्यांदा समजलं—
मंगळसूत्राची किंमत सोन्याच्या वजनात नसते.
काळ्या मण्यांची संख्या किती आहे यात नसते.
ते गळ्यात आहे की नाही यातही नसते.
त्याची खरी किंमत असते—
दोन माणसं आयुष्याच्या कितीही वादळांत एकमेकांचा हात सोडत नाहीत, त्या विश्वासात.
उर्वाने राजेशचा हात हातात घेतला.
पंचवीस वर्षांपूर्वी त्याने तिच्या गळ्यात मंगळसूत्र घातलं होतं.
आज…
तिने स्वतःच्या इच्छेने ते पुन्हा घातलं.
आणि त्या दोन काळ्या मण्यांमध्ये यावेळी एक नवीन अर्थ जन्माला आला—
प्रेम म्हणजे कोणाला बांधून ठेवणं नाही…
तर त्याला स्वतःच्या आकाशात उडताना पाहूनही त्याच्यासोबत चालत राहणं.
तर त्याला स्वतःच्या आकाशात उडताना पाहूनही त्याच्यासोबत चालत राहणं.
समाप्त.
📱
ईरा App
आता वाचा ईराच्या कथा सोप्या पद्धतीने