"काका, जरा भरभर करा ना.. मला पावणेदहाची लोकल पकडायची आहे.."
"तुम्ही आधी बूट काढा.. लोकल थांबेल हो, पण पॉलिश अर्धवट सोडता येत नाही.."
पुणे स्टेशनच्या बाहेर, वडाच्या झाडाखाली, दगडू शिंदे नावाचा एक माणूस गेली चाळीस वर्षं बसत आला होता.. वय बासष्ट.. स्टेशनवरचे सगळेच त्यांना दगडूकाका म्हणायचे.. समोर जुनी लाकडी पेटी, आत ब्रश, मऊ फडकी आणि पॉलिशच्या डब्या.. एवढाच काय तो त्यांचा पसारा..
काकांचे नियम ठरलेले होते.. डावा बूट आधी.. ब्रशचे फटके सम संख्येने.. आणि सकाळी जागेवर आले की आधी चिमूटभर साखर पेटीच्या कोपऱ्यात मुंग्यांसाठी टाकायचे.. कित्येक वर्षांपासूनचा त्यांचा हाच दिनक्रम सुरू असायचा..
रखमाकाकू असताना गमतीने म्हणायच्या, "अहो, त्या मुंग्या रोज सकाळी तुमची वाट बघत असतात बरं का.."
काकू जाऊन आता चार वर्षं झाली होती.. पण साखर टाकणं मात्र एकाही दिवशी चुकलं नव्हतं..
काकांच्या स्टॉलची मांडणीही वर्षानुवर्षं ठरलेली होती.. काका खाली बसायचे, त्यांच्या पाठीमागे रहदारीचा रस्ता.. समोर गिऱ्हाईकाचा स्टूल.. आणि गिऱ्हाईकाने पेटीवरच्या लोखंडी घोड्यावर पाय ठेवला की बुटाचं टोक नेमकं काकांच्या दिशेने रोखलेलं असायचं..
त्या दिवशी सकाळी काकांनी नेहमीप्रमाणे गिऱ्हाईकाचा डावा बूट घोड्यावर चढवला.. पॉलिश लावलं, सोळा फटके मारले आणि मऊ फडक्याने अशी चकाकी आणली की बुटाचं टोक आरशासारखं लखलखू लागलं..
आणि इथे एक गंमत आहे, जी काकांना पॉलिशच्या धंद्याने शिकवली होती.. बुटाचं टोक हा सपाट आरसा नसतो.. तो फुगीर आरसा असतो.. चमच्याच्या पाठीत बघावं तसा.. आणि फुगीर आरशात समोरचं अख्खं जग लहान होऊन मावतं.. म्हणून तर दुकानांतले चोर पकडणारे आरसे फुगीर असतात.. चकाकी नीट जमली की त्या टोकात मधोमध वाकलेले काका स्वतः दिसायचे.. आणि त्यांच्या भोवती त्यांच्या पाठीमागचं अख्खं जग.. झाड, आकाश, रहदारीचा रस्ता, सगळं इवलंसं होऊन.. न वळता पाठीमागचं बघायचा काकांचा हा जुना आरसा होता, आणि शेवटी त्या टोकात एकदा बघायची त्यांची जुनी सवयही होती..
अर्थात, काळ्या पॉलिशचा आरसा म्हणजे काही खरा आरसा नव्हे.. त्यात रंग मंद दिसतात, चेहरे धूसर दिसतात.. फक्त मोठे आकार आणि उजेड-सावली तेवढी नीट कळते.. चाळीस वर्षांत काकांना हे तोंडपाठ झालं होतं..
त्यांनी वाकून टोकात बघितलं.. आणि टोकातल्या त्या इवल्याशा रस्त्यावरून, स्वतःच्या खांद्यामागून, एक लाल बस जाताना दिसली..
आणि काकांच्या काळजात पहिली शंका इथेच चुकचुकली.. कारण ती बस नेहमीसारखी मंद, धूसर दिसत नव्हती.. ती लख्ख दिसत होती.. रंगीत सिनेमासारखी.. अंगावरची मोठी पिवळी जाहिरातसुद्धा स्पष्ट वाचता येईल एवढी..
काकांनी सहज म्हणून मागे वळून बघितलं..
पाठीमागचा खरा रस्ता पूर्ण रिकामा होता..
छातीत धस्स झालं त्यांच्या.. त्यांनी परत बुटाच्या टोकात बघितलं, तर आता टोकातही रिकामा रस्ता दिसत होता.. नेहमीसारखा मंद..
आणि बरोबर दोन सेकंदांनी, पाठीमागून बसच्या इंजिनाचा आवाज आला.. काकांनी झटकन वळून बघितलं.. खऱ्याखुऱ्या रस्त्यावरून ती लाल बस निघून जात होती.. तीच बस.. अंगावर तीच मोठी पिवळी जाहिरात.. आणि स्टॉपजवळच्या खड्ड्यात तशीच एका बाजूला कलंडत गेलेली..
काकांच्या हातातलं फडकं गळून पडलं.. अंगावर सरसरून काटा आला..
बुटात बस आधी गेली होती.. आणि रस्त्यावर नंतर..
"झालं का काका? किती झाले?"
"पं.. पंधरा.."
गिऱ्हाईक पैसे टाकून लोकलकडे पळालं.. आणि काका मात्र हातातल्या ब्रशकडे बघत तसेच बसून राहिले.. त्यांचे हात अजूनही थरथरत होते..
📱
ईरा App
आता वाचा ईराच्या कथा सोप्या पद्धतीने