दोष.. -2 अंतिम
"मी तुम्हाला त्यांचा रिपोर्ट सांगू शकत नाही, ते नियमात बसत नाही," डॉक्टर सुळे म्हणाल्या. "पण एवढं सांगते. अडचण तुमच्यात नाही. आणि अडचण असणं हा गुन्हा नसतो, त्यावर उपचार असतात. जो लपवतो, तो उपचारही लपवतो. घरी जा. मिस्टरांशी बोला. आणि दोघं मिळून या. मी वाट बघते."
धनश्री घरी आली. सासूबाईंनी दारातच विचारलं, "काय म्हणाल्या डॉक्टर ?"
"सगळं नॉर्मल आहे माझं," धनश्री म्हणाली आणि आत निघून गेली. सासूबाईंचा चेहरा पडला, पण धनश्रीने तो बघितला नाही. तिला आज एकच चेहरा बघायचा होता.
रात्री अभिजित आला. जेवला. आणि खोलीत गेल्यावर धनश्रीने दार लावलं.
रात्री अभिजित आला. जेवला. आणि खोलीत गेल्यावर धनश्रीने दार लावलं.
"चार महिन्यांपूर्वी तुम्ही डॉक्टर सुळेंकडे जाऊन आलात."
अभिजितचा हात शर्टाच्या बटणावर थांबला.
"एकटे. रिपोर्ट घेतलात. आणि घरी येऊन काहीच बोलला नाहीत. दिवाळीला आई मला 'तुझ्या माहेरी दोष नाही ना' म्हणाल्या तेव्हा तुम्ही शेजारी उभे होतात. गप्प. मी दोन वर्षं या घरात दोषी म्हणून जगतेय, आणि तुमच्या खिशात चार महिने माझं निर्दोषत्व होतं." धनश्रीचा आवाज चढला नाही, पण थरथरत होता. "का ?"
अभिजितचा हात शर्टाच्या बटणावर थांबला.
"एकटे. रिपोर्ट घेतलात. आणि घरी येऊन काहीच बोलला नाहीत. दिवाळीला आई मला 'तुझ्या माहेरी दोष नाही ना' म्हणाल्या तेव्हा तुम्ही शेजारी उभे होतात. गप्प. मी दोन वर्षं या घरात दोषी म्हणून जगतेय, आणि तुमच्या खिशात चार महिने माझं निर्दोषत्व होतं." धनश्रीचा आवाज चढला नाही, पण थरथरत होता. "का ?"
अभिजित पलंगावर बसला. बराच वेळ खाली बघत राहिला. मग बोलला, आणि ते बोलणं तिने कधी ऐकलं नव्हतं असं होतं.
"रिपोर्ट आला त्या दिवशी मी साईटवर तीन तास गाडीत बसून होतो. धनश्री, मला वाटलं, मी.. मी पुरुष म्हणून कमी आहे.
"रिपोर्ट आला त्या दिवशी मी साईटवर तीन तास गाडीत बसून होतो. धनश्री, मला वाटलं, मी.. मी पुरुष म्हणून कमी आहे.
आईला सांगायचं ? ती काय म्हणेल ? माझ्या घराण्यात असं कधी झालं नाही, हे तिचं वाक्य आहे. मग ती कुणाला दोष देणार? स्वतःला ? तुला दोष देणं तिला सोपं होतं, मला.. मलाही ते सोपं होतं. मी भ्याड आहे धनश्री. तुला रोज ते ऐकताना बघितलं आणि तरी गप्प बसलो." त्याने वर बघितलं. "डॉक्टर म्हणाल्या, उपचार आहेत. शक्यता आहे. पण त्यासाठी घरी सांगावं लागेल. आणि ते सांगायची हिंमत झाली नाही."
"म्हणजे तुम्हाला उपचारापेक्षा आईचं मत महत्त्वाचं वाटलं." धनश्रीने शांतपणे विचारलं. "आणि माझ्या रोजच्या अपमानापेक्षा तुमची लाज."
अभिजित गप्प.
"अभिजित, ऐका. दोष तुमच्यात नाही." धनश्री त्याच्यासमोर उभी राहिली. "शरीरात जे असतं, तो दोष नसतो, ती अडचण असते. डॉक्टर तेच म्हणाल्या. दोष तुमच्या गप्प बसण्यात आहे. आणि तो बरा करायला औषध लागत नाही. फक्त उद्या सकाळी जेवणाच्या टेबलावर तीन वाक्यं बोलावी लागणार."
"आईसमोर ?"
"आईसमोर. मी शेजारी बसेन. तुम्ही बोलणार नसाल, तर मी बोलेन. पण मग मी माहेरी जाईन, कारण ज्या घरात माझा नवरा माझ्यासाठी तीन वाक्यं बोलू शकत नाही, त्या घरात मी अजून किती दिवस दोषी म्हणून जगू ?"
दुसऱ्या दिवशी सकाळी नाश्त्याला विजयाताई, अभिजित आणि धनश्री टेबलावर होते. पोहे गार होत होते. अभिजितने चमचा खाली ठेवला.
"आई, एक सांगायचंय."
"बोल रे."
"अडचण माझ्यात आहे. धनश्रीत नाही. चार महिन्यांपूर्वी रिपोर्ट आला. मी लपवला. तिला प्रत्येक वेळी दोषी ठरवलं आणि सगळं माहीत असूनही मी गप्प बसलो. हे माझं चुकलं."
त्याचा आवाज कापला. "आणि आता आम्ही दोघं उपचार घेणार आहोत. यश येईल की नाही माहीत नाही. पण एक नक्की.. या घरात 'दोष' हा शब्द यापुढे कुणाच्याही तोंडून निघणार नाही. निघाला तर मी उठून जाईन. यावेळी विषयातून नाही, घरातून."
विजयाताई पोह्यांच्या ताटलीकडे बघत राहिल्या. बराच वेळ. मग त्यांनी वर बघितलं, पण मुलाकडे नाही, सुनेकडे.
"दोन वर्षं.." त्या म्हणाल्या. "दोन वर्षं मी तुला.." पुढचं वाक्य त्यांना पूर्ण करता आलं नाही. त्यांनी उठून धनश्रीचा हात धरला.
"मला वाटायचं मी घराण्याची काळजी करतेय. मी फक्त तुला टोचत होते. आणि माझा मुलगा बघत होता." त्या अभिजितकडे वळल्या. "तू भ्याड आहेस हे ठीक. पण मी काय आहे ? जिच्या तोंडून हे निघालं, ती आई.."
"मला वाटायचं मी घराण्याची काळजी करतेय. मी फक्त तुला टोचत होते. आणि माझा मुलगा बघत होता." त्या अभिजितकडे वळल्या. "तू भ्याड आहेस हे ठीक. पण मी काय आहे ? जिच्या तोंडून हे निघालं, ती आई.."
"आई, जे झालं ते झालं," धनश्री म्हणाली. "आता पुढचं बघू. डॉक्टरांनी पुढच्या सोमवारी बोलावलंय. दोघांना. तुम्ही येणार का बरोबर ? डॉक्टरांना विचारायचंय म्हणालात ना कधी कधी, त्यांना विचारा. मला नको."
विजयाताईंनी मान हलवली.
त्या आठवड्यात घरात एक विचित्र शांतता होती. रागाची नाही, ओशाळलेली. विजयाताईंनी शेजारच्या बायकांना "सुनेला काही कळत नाही" म्हणणं थांबवलं. नणंदेचा फोन आला तेव्हा त्यांनी पहिल्यांदा "वहिनीचं काही चुकलं नाही, तो विषय बंद" असं स्पष्ट सांगितलं. आणि एका रात्री त्यांनी धनश्रीच्या खोलीत येऊन, न बोलता, तिच्या उशाशी कुलदेवीचा अंगारा नाही, स्वतःच्या लग्नातली सोन्याची अंगठी ठेवली. "ही माझ्या सासूने मला दिली होती, पहिल्या वर्षी. मी तुला पाचव्या वर्षी देतेय. उशीर झाला."
सोमवारी डॉक्टर सुळेंच्या केबिनमध्ये तिघं बसली. डॉक्टरांनी फाईल उघडली आणि अभिजितकडे बघितलं. "चार महिने उशीर झाला. पण आलात. सुरुवात करू ?"
"करू," अभिजित म्हणाला. आणि त्याने टेबलाखालून धनश्रीचा हात धरला. पहिल्यांदा, आईसमोर.